لینک اینستاگرام:https://www.instagram.com/mahsa_jasur?utm_sourc

ضرورت حضـور زنان در فعاليتهاى اجتماعى نهضت اسلامى ايران دستآوردهاى بى شمارى براى مردم و كشـورمان داشت. اگر از ديد فرامرزى بدان بنگريـم آن چه بيشتر از همه به چشـم مـىآيد, همان رونق دوباره دينى كه در جهان ناشناخته مانده بـود و تا آن هنگام كسـى از پيامهاى آن چندان آگاهى نداشت. ديگر اينكه مردم ما خـود را شناختند و باور كردند, در حقيقت خـود گـم شده شان را يافتند. در ايـن ميان زنان بيش از آن چه تصور مى رفت هويت از دست رفته خـويـش را به دست آوردند. آن هنگام كه به زنان, به ماننـد زنان بسيارى از كشـورهاى غربـى به مثابه كالايـى نگريسته مى شـد و ارزشـى فراتر از آن, حتـى براى خـود آنان نيز گمان نمـى رفت, تـولـدى نـو بـود. آنان نيز دريافتند كه بايد بكـوشند تا به جايگاه واقعى اشان برسند; از ايـن رو, همصـدا با مردان و در كنارشان به ميدان آمـدنـد و با خروش مـردان و فـرزنـدان خود زيـر يك پـرچـم و شعار به دنبال گمشـده خـويـش به راه افتادند. هـم آنان كه بيش از مردان احساس زيان مى كردند, نقـش خود را پر رنگ تر كردند و گامهاى استـوارترى بر داشتند. از آن بالاتر, آزمونى ديگر به نام جنگ به ميان آمد. آنان با نگاهى به پيشينه تاريخى مسلمانى خـود به ايـن نتيجه رسيدند كه بايد كمر همت ببندند و پا به پاى مردان نبرد دفاعى هشت ساله كشـور پشتيبان بـاشنـد. پـس همـان كـردنـد كه زنـان و جهادگـران صـدر اسلام نمـودنــد.

زنان دريافتند كه ضرر كرده انـد و بايد در تمام مجالـس و مجامع علمـى, سياسـى, فرهنگـى, و دينـى شركت نمـود. اسلام نيز بـراى حضـور اجتماعى و فعاليت بانـوان چارچوب هايى را نيز در نظر گرفته تا هـم براى به بار نشستـن اهداف اسلام بكوشند و هـم حيثيت انسانى آنان دستخـوش طمع دشمنان قـرار نگيرد و پاكـدامنـى شان حفظ شود; از ايـن رو, زنان را تا جايى كه حضورشان به فساد آلوده نشـود از شركت در اجتماع نهى نمى كند, بلكه در بعضـى مـوارد شركت آنها را واجب مـى كند; مانند حج كه بر مرد و زن به يك اندازه واجب است و حتى شوهر هـم حق ممانعت از همسر خـود نـدارد. از ديگر مـواردى كه اسلام بـر هر مسلمانـى واجب دانسته و تفاوتـى قائل نشده تحصيل است. و از آن مـى تـوان استفاده كرد كه بر زن هـم واحب است به همان اندازه كه بر مرد.

در اين زمينه پيغمبر اكرم(ص) فرمود:

((طلب العلم فريضه على كل مسلم)).

((طلب علـم و دانـش بـر هـر مسلمـانـى اعم از مـرد و زن واجب است)).

شركت زنان در نماز جمعه واجب نيست, اما بعد از حضـور, واجب است ادامه دهنـد و تـرك آن جايز نيست.(1) و نيز زنان از تشييع جنازه منع نشـده انـد. و در اخبـار آمده است كه, وقتـى زينب دختر بزرگ رسـول اكرم(ص) وفات كرد, زهراى مرضيه(س) و زنان مسلمان آمـدند و بر وى نماز خـواندند.(2) در جهاد ابتـدايـى, شركت زنان, پيـرمـردان, بيماران و خـرد سـالان در جنگ لازم نيست; ولـى در جهاد دفاعى, اگـر افراد به قدر كفايت به جبهه نروند, دفاع از هيچ كـس ساقط نمى شـود,; و دفاع بر زنان, پيرمردان, بيماران و خردسالان نيز واجب است.(3) رسـول گرامـى اسلام(ص) با قيـد قـرعه زنـان خـود را بـا خـود به سفـرهـاى جهادى مـى برد.

بعضـى از اصحاب نيز چنيـن مى كردند.(4) شيخ حر عاملـى, صاحب كتاب وسائل الشيعه روايات گوناگونى را در ايـن زمينه گرد آورده و شرايط و چگـونگـى شركت زنان را در مسائل اجتماعى بيان مى كند و از مجمـوع اين روايات به ايـن نتيجه مى رسد كه:

((بـراى زنان رواست كه در مجالـس عزا, اداى حقـوق مـردم, يا تشيع جنازه بيرون رونـد و در ايـن كـارها شـركت كننـد; همچنان كه حضـرت فـاطمه(س) و زنـان ائمه اطهار(ع) در آنها شركت مى كرده اند)).(5) اسلام دينى است كه دستـورهاى اجتماعى و دينـى اش ميانه و معتـدل است, و نه راه زياده روى پيـش گـرفته و نه از حقيقت آن چشـم پوشيده است; از ايـن رو, تلاش كرده تا احكام را به مردم برساند به گونه اى كه نه مـردم به سختـى طاقت فـرسا گـرفتـار شـونـد و نه از به جا نياوردن آنها بازمانند. پـس خـواسته تا ميان ترسايان و كشيشان تارك دنيا و مشركان دنيا طلب راه سومى را پيش پاى مردم بگشايد.

چنان كه قـرآن پيـروان ديـن اسلام را ((امت وسط))(6) خـوانـده است, چـرا كه از هرگـونه افراط و تفريطـى به دور است. نه مردان و زنان را خانه نشيـن كرده و نه همه قيد و بنـدها را از پاىشان گسسته است. و مسجـد با همه ويژگيهايـش يكـى از مظاهر حضـور بانـوان مسلمان است كه در مقاله حاضر به تفصيل در ايـن باره سخـن خـواهيـم گفت. شرايط حضور زنان در مساجد تمامى فقهاى اسلام اتفاق نظر دارند كه زنان مى تـوانند درمساجد حضور پيدا كنند. اينك بايد ديد آيا شرايطى هـم دارد و يـا زنـان مـى تـواننـد در هـر وقت و هـر جـا بخـواهنـد به مسجـد بـرونــد؟ نخست به نكاتى مى پردازيـم كه در رهنمـودهاى دينى به عنوان آداب حضـور زنان در مسجد مورد تإكيد قرار گرفته است.

1ـ پرهيز از رفت و آمد تنها گامهايـى كه يك مسلمان به هنگام رفتـن به مسجد بر مى دارد نزد خـداوند بسيار گرامـى است و براى اين كه ايـن ارزش را به ضـد ارزش تبـديل نشـود, مناسب است اگر شرايط اجتماعى اقتضا مـى كنـد زنان و دختـران سعى كنند با دوستان, خواهران, برادران, پدر و مادر يا با شوهران خـود به مسجد رفت و آمـد كننـد. در سخنـى از امـام صـادق(ع) آمده است:

((مـن مشى الى المسجد لم يضع رجلا على رطب و لايابس الا سبحت له الارض الى الارضيـن السابعه)).(7) ((كسـى كه بسـوى مسجد حركت كند, گام بر تر و خشك نمى گذارد, مگر اين كه زميـن تا طبقات هفتگانه اش بـراى او تسبيح مـى گـوينـد)).(8) حفظ ارزش و ثـواب ايـن گـامها در گـرو حفظ شـوون اسلامـى و ارزشهاى متعالـى است.

2ـ رعايت پوشـش اسلامى لزوم پوشيده شدن زن برابر مرد بيگانه از چيزهايى است كه اسلام تـوجه زيـادى به آن دارد, مثلا قـرآن كـريـم در ايـن بـاره فـرمــوده است:

((قل للمومنين يغضوا مـن ابصارهم و يحفظوا فروجهم ذالك ازكى لهم ان الله خبير بما يصنعون و قل للمومنات يغضضـن من ابصارهن و يحفظن فروجهن و لا يبدين زينتهن الا مـا ظهر منها وليضـربـن بخمـرهـن علـى جيـوبهن و لايبـديـن زينتهن الا لبعولتهن....)).(9) ((اى رسول! به مردان مومـن بگو كه چشمان خويش فرو گيرند و شرم گاههاى خود را بپـوشانند. ايـن برايشان پاكيزه تر است. و البته خدا به آنچه انجام مـى دهيـد كاملا آگاه است. و به زنان مـومنه بگـو چشمها را از نگاه ناروا بپوشند و اندامشان را از عمل زشت محفوظ دارند و زينت و آرايـش خود را جز آنچه قهرا ظاهـر مـى شـود بـر بيگـانه آشكـار نسـازنـد جز بـراى شـوهــران)).

آيه شريفه بيانگر ايـن است كه مسلمان, چه مرد و چه زن, بايـد از چشـم چرانـى و نظربازى اجتناب كند و شخصى پاكدامـن و منزه باشد. آيه نه فقط زنان را به نحوه رفتـارشـان آشنـا مـى كنـد, كه مـردان را نيز به وظايفـى تنبه مـى دهــد